جمعه 19 آذر 1395 09:20:41

 

 

 

 

   

 

   

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پیشنهاد سردبیر
چاپ

کد خبر : 41470

تاریخ انتشار : 09/06/1395 - 09:26

با عدم عقب نشیتی تهران در قبال بحران سوریه؛

پای درس دیپلماسی مقاومت

برآورد آن چه در طول پنج سال اخیر در سوریه صورت پذیرفته نشان می دهد که اندیشه مقاومت نسبت به سایر ایدئولوژی های قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای کارآمدتر ظاهر شده است.

پای درس دیپلماسی مقاومت

به گزارش سوادکوه آنلاین، برآورد تحولات حاکم در سوریه در طول پنج سال اخیر حاکی از نوسان های متعدد صورت پذیرفته در توازن قوا میان هر یک از طرفین دخیل در این بحران می باشد. هم اکنون از جنگ داخلی در سوریه به عنوان نمونه ی کوچکی از یک جنگ جهانی منتها به شکلی نیابتی نام برده می شود. فرآیندی که در آن تمامی قدرت های بین المللی اعم از آمریکایی ها، روس ها، اروپایی ها و قدرت های منطقه ای از جمله ایران، سعودی، ترکیه، مصر در آن دخیلند و وزن هر یک از حامیان آنان در طول سال های اخیر مدام در حال تغییر بوده است.

پیچیدگی اوضاع در سوریه و حضور ده ها گروه که هر یک از آنها متناسب با نگرش عقیدتی، نژادی و فکری خود به یکی از جناح های درگیر وابسته بوده و مدام شاهد ائتلاف ها و انشعاب های گسترده می باشند، رخدادهایی که محدود به گروه های سوری نبوده و در سطح حامیان و مخالفین آنها نیز رایج می باشد. آخرین نمونه از چنین تحولی را می توان در مواضع اخیر ترکیه در قبال سوریه مشاهده نمود. مقامات تُرک که تا پیش از این همِ خود را بر اسقاط اسد گمارده بودند، اکنون و با جولان دهی شبه نظامیان کُرد در شمال سوریه، تمامی توجه خویش را معطوف به مقابله با زیاده خواهی آنها نموده است. شکست های متعدد ترکیه در دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده، سرانجام رجب طیب اردوغان را که به لجاجت و اصرار بر مواضع پیشینش شهره می باشد، ناگزیر به تغییر موضع نمود. مقامات تُرک در یک دیپلماسی فعالانه و با گردشی آشکار به متحد متحد کنونی ایران و روسیه در سوریه بدل شده و تلاش دارد تا به مقابله با زیاده خواهی های گروه های کُرد بپردازد.

نکته جالب توجه آنکه اقدام اخیر ترکیه چنان صحنه نبردها در سوریه را بغرنج نموده که آمریکایی ها را نیز تحت فشار گذارده است. مقامات آمریکایی در طول ماه های اخیر و با بهره گیری از پایگاه های ترکیه و حضور آنکارا در ائتلاف به رهبری آمریکا، ظاهرا به مقابله با داعش می پرداخته است. از شبه نظامیان پ ی د موسوم به یگان های مدافع خلق به عنوان مهمترین گروه حامی ائتلاف آمریکایی نام برده می شود، حال و با حمله ترکیه به مواضع کُردها، آمریکایی ها دچار استیصال در رابطه با حمایت از طرفین درگیر شده است.

ایران تنها کشوری که از مواضعش عدول ننمود

بررسی سیاست خارجی تمامی قدرت های منطقه ای و بین المللی در قبال بحران سوریه نشان می دهد که قدرت های یاد شده به فراخور زمان و با برآورد شرایط به تغییرات استراتژیک و یا تاکتیکی تن داده اند. آمریکایی ها که زمانی از حمله نظامی به دولت سوریه سخن می راندند، نهایتا به خروج تسلیحات شیمیایی از سوریه قانع شدند. مقامات کاخ سفید اکنون و بر خلاف گذشته کناره گیری آنی بشار اسد پیش از هر مسئله ای سخن نمی گویند. روسیه که در ابتدای امر (2011) و با اتخاد رویکردی محتاطانه صرفا به حمایت از دولت سوریه می پرداخت (تصور ابتدایی روس ها تکرار حوادث لیبی در سوریه بود)، در ادامه و با مشاهده ایستادگی دولت اسد و پشتیبانی مقاومت از آن صراحتا به میدان آمده و با قوای نظامی خود به حمایت از دولت مشروع سوریه پرداخته است. ترکیه مثال مناسب دیگری در این باره می باشد. هیچ یک از مقامات خارجی به مانند رجب طیب اردوغان به تاخت و تاز و بیان اظهارات سخیف در برابر بشار اسد نپرداخته اند. دولت ترکیه در طول سال های اخیر مدام متهم به همکاری با تروریست ها و گسیل آنان به سوریه بوده است، حال و با احساس نگرانی از آن چه در سوریه می گذرد به تغییر موضع آشکار تن داده است.

دولت های اروپایی به ویژه بریتانیا، آلمان و فرانسه از همان ابتدا خواستار کنار گیری اسد از قدرت شده بودند، اما اکنون و بنا بر شواهد متقن، مقامات امنیتی و سیاسی این کشورها به ارتباط های پنهان با دولت سوریه روی آورده اند. مواضع دول عربی هم چون مصر، تونس، الجزایر و کویت نیز در قبال دولت سوریه دچار تغییرات بنیادینی شده است، قطری ها که به مداخله در امور منطقه شهره می باشند از آغاز گفتگوها با اسد حمایت نموده اند. سعودی ها که در ابتدا به گروه های میانه رو نظیر ارتش آزاد متوسل شده بودند، در ادامه به حمایت از تندروهای جیش الاسلام و احرار الشام روی آورده و اکنون از حمایت احتمالی و صریح آنها از کُردها و داعش سخن به میان آمده است.

برآیند آن چه در طول پنج سال اخیر در سوریه می گذرد نشان می دهد که جمهوری اسلامی ایران و هم پیمانان متحدش در منطقه موسوم به اعضای محور مقاومت تنها جناحی بوده اند که از ابتدا تا کنون به تغییر موضع متوسل نشده و مدام بر سرکوب تروریست ها، حمایت از دولت مشروع و نهایتا برگزاری انتخابات آزاد در سوریه پای فشرده اند. محور مقاومت با وجود هزینه های بسیار و با وزن نظامی (به لحاظ لجستیک) و سیاسی (درسطح مناسبات بین المللی) نسبتا محدود، توانست مواضع عمده قدرت های دخیل به سوریه را به خواست خویش نزدیک نماید. امروزه دیگر کمتر کشوری از کناره گیری آنی اسد و یا برچیده شده نهادها و ساختارهای نظام حرف زده و همگی بر تشکیل دولتی ائتلافی تا برگزاری انتخابات آزاد تاکید می نمایند.

در سطح میدانی و با وجود جایگاه بلامنازع طرف مقابل به لحاظ دارا بودن تسلیحات مدرن، پشتیبانی گسترده دیپلماتیک، مالی و حضور مکرر افراد تازه نفس (تروریست هایی که از ترکیه وارد سوریه می شدند)، نیروهای دولتی سوریه و هم پیمانان آنها در محور مقاومت در برابر آنها ایستادگی کرده و در یک نبرد فرسایشی  آنها را به عقب رانده اند. استیلا بر شهر کلیدی حُمص (سومین شهر بزرگ سوریه)، پاکسازی اطراف دمشق و محاصره حلب نمودی از دست برتری اسد در معادله سوریه می باشد، امری که جز با حمایت های گسترده ایران امکان ناپذیر به نظر می آمد.

تاسیس نیروهای مردمی در سوریه موسوم به دفاع الوطنی و حضور نیروهای شبه نظامی در راستای دفاع از حرم مطهر حضرت زینب از کشورهای مختلف به ویژه افغانستان و پاکستان، در این پیروزی نقشی کلیدی ایفا نمودند، امری که نشان از الگوی مدیریتی صحیحی می باشد که از سوی فرماندهان و مستشاران ایرانی در برابر دشمنان سوریه در پیش گرفته شد.

وقتی الگوی مقاومت جواب می دهد

بر کمتر کسی پوشیده می باشد که به دلیل سکونت صدها میلیون مسلمانان (اعم از شیعه و سنی) در سطح منطقه و در میان همسایگان مان و به ویژه به دلیل ماهیت دینی و انقلابی نظام جمهوری اسلامی، علاوه بر وزارت امور خارجه، بسیاری از نهادهای فرهنگی، مذهبی و برون مرزی در این مناطق به ایفای نقش می پردازند. آغاز جنگ نظامی در سوریه و عراق، قدرت های ضد جمهوری اسلامی را به تکاپو در این زمینه انداخت تا بلکه بتوانند با سنگ اندازی در این مسیر، ضمن شکست جمهوری اسلامی، زمینه را برای تضعیف این نظام فراهم آورند، در این باره شماری از جناح های لیبرال و اصلاح طلب داخلی تحت عناوینی مبنی بر هزینه های سنگینِ اقتصادی و نظامی مداخله در عراق و سوریه و شکست احتمالی کشورمان، خواستار عقب نشینی و یا مسامحه تهران شده اند، با این حال جمهوری اسلامی تحت هیچ عنوان از مواضع اصولی خود عقب ننشسته و توانست در مدت زمانی نسبتا طولانی به اهداف اولیه خویش دست یابد.

حضور پی در پی مقامات ترکیه در تهران و تلاش برای نزدیکی به ایران و روسیه نشان از آگاهی تُرک ها نسبت به جایگاه حامیان تهران در سوریه دارد، امری که رژیم سعودی را با نگرانی فزاینده ای مواجه نموده است. روزنامه ها و نشریات عربستانی در خلال روزهای اخیر و با حملات متعدد به اردوغان تاخته و او را خائن معرفی نموده اند. پیوستن ترکیه به ائتلاف مسکو و محور مقاومت عملا وزن طرفین دخیل در بحران را به نحو چشمگیری دگرگون خواهد نمود. استیصال دولت آمریکا در تصمیم گیری و اگاهی از خطرات قدرت گیری داعش و یا اسد و جایگاه پایین سایر گروه ها و همچنین سپری شدن ماه های پایانی ریاست اوباما، دست هم پیمانان اسد را برای ضربه نهایی بیش از پیش بازگذارده است.

اکنون و با بررسی تحولات منطقه و دست برتری جمهوری اسلامی در سوریه و عراق می توان اذعان نمود که الگوی فوق (مقاومت در برابر دشمنان محور مقاومت) با وجود هزینه های تحمیل شده به کشور، بهترین گزینه در راستای تامین مصالح و منافع ملی و ایدئولوژیکی نظام جمهوری اسلامی می باشد، امری که با تسری آن به سایر حوزه ها می تواند زمینه پیروزی های متعددی را در آینده برای دستگاه دیپلماسی کشورمان فراهم آورد.

نگاهی به تاریخ 37 ساله جمهوری اسلامی نشان می دهد که هرگاه نظام متکی به مردم با قدرت در راستای احقاق حقوق خویش گام نهاده، پیروزی از آن ما بوده است. فشار بر سازمان ملل مبنی بر اعلام آغاز کننده جنگ پیش از پذیرش قطعنامه  598 یا سیاست رهبری معظم انقلاب مبنی بر پذیرش برخی شروط برای سفرای اروپایی پس از خروج آنها در سال 76 (قضیه میکونوس) و تلاش برای بازگشت مجدد نمونه های مناسبی در این مورد می باشد. ایستادگی در مسیر حقانیت در رابطه با جدال های صورت پذیرفته در سوریه نیز در همین راستا ارزیابی می شود که نهایتا به تحقق خواست تهران نزدیک شده است. بالعکس هر گاه نظام اسلامی از در مسامحه و نرمش وارد شده و خواستار گفتگوی رودررو با طرف غربی شده است، دستاوردی را در چنته حفظ ننموده است. قرارداد خفت بار سعد آباد در خلال گفتگوهای یک دهه گذشته کشورمان با دول اروپایی و تعلیق تمامی فعالیت های هسته ای در کنار عدم برآورده شدن قول های اعطا شده به ایران نمونه مناسبی از تداوم سیاست تنش زدایی و گفتگو با غرب محسوب می شده است.

بازنده بزرگ سوریه

رژیم سعودی علاوه بر دارا بودن عنوان بزرگترین صادر کننده نفت در جهان در طول دهه های اخیر در حوزه های دیگر نیز در صدر جامعه بین المللی قرار گرفته است. تحولات جهانی از ابتدای دهه هشتاد میلادی حکایت از آن دارد که رژیم سعودی با تاسیس محافل و مراکز به ظاهر مذهبی به آموزش و تجهیز فکری و سپس نظامی صدها هزار طلبه و جنگجو مبادرت ورزیده است، سیاستی که ناامنی و نابسامانی فزاینده ای را برای جهان در بر داشته و در طول سال های اخیر به مرور بر حجم آن افزوده است. انتشار اسناد اخیر سازمان سیا مبنی بر نقش وهمکاری شاهزادگان سعودی با عاملین حوادث 11 سپتامبر بوضوح نشان دهنده جایگاه خطیر ریاض  در اشاعه تروریسم در بالاترین سطح جهان می باشد.

آغاز بحران در سوریه و سرایت آن به عراق زمینه مهاجرت سلفیون به این کشور ها را فراهم آورد. لذا از همان ابتدا سعودی ها به عنوان یک طرف اصلی مجادله در این دو کشور تبدیل شده اند. حضور و تلاش برای نفوذ در سوریه بیش از پیش موجب رویارویی تهران و ریاض را فراهم آورد. دامنه تنش ها محدود به عراق و سوریه نمانده و به یمن و بحرین نیز کشیده شده است. رژیم سعودی با دمیدن بر فرقه گرایی تلاش نموده تا زمینه تحریک اهل سنت منطقه را علیه ایران و شیعیان فراهم آورد.

جدال لفظی مقامات عراقی با سفیر سعودی در بغداد و درخواست روز گذشته عراقی ها مبنی بر خروج او از بغداد تنها نمونه ای در این راستا می باشد. ثامر السبهان از ابتدای حضور در عراق به توطئه علیه ایران و شبه نظامیان حشد الشعبی در عراق مبادرت ورزیده و مدام به تحریک عشایر سنی و سایر اقلیت های عراقی پرداخته است.

اکنون و با قدرت روزافزون ائتلاف ایران و روسیه و پیوستن ترکیه بدان ها و در سکوت مرگ بار آمریکایی ها، می توان از رژیم سعودی به عنوان بازنده اصلی بحران سوریه نام برد. تحلیل گران منطقه ای از زمزمه هایی مبنی بر پایان جنگ در سوریه و برقراری آتش بس سخن می گویند. گفتگوهای اخیر جان کری و لاوروف موید این امر به نظر می رسد. لذا سعودی ها در آینده و جهت ممانعت از وقوع رخدادی بر خلاف منافع شان به اقدامات مخربانه متوسل خواهند شد. با این حال و به دلیل ضعف مفرط آنان و وزن اندک شان در قیاس با طرفِ دیگر معادله، احتمالا با بن بست مواجه خواهند شد.

 


منبع : فرهنگ نیوز
دیدگاه شما در مورد : پای درس دیپلماسی مقاومت

پای درس دیپلماسی مقاومت