یکشنبه 14 آذر 1395 17:44:16

 

 

   

 

   

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پیشنهاد سردبیر
چاپ

کد خبر : 40832

تاریخ انتشار : 07/05/1395 - 12:20

با افزایش توطئه های آل سعود؛

بگو مگو های عربستان و ایران به جنگ ختم می شود؟

حملات لفظی میان مقامات دو کشور افزایش یافته و جنگ نیابتی تنها بخشی از درگیری های عربستان علیه ایران در مقطع کنونی است. به گزارش گروه سیاست خارجی فرهنگ نیوز،

بگو مگو های عربستان و ایران به جنگ ختم می شود؟

به گزارش سوادکوه آنلاین، در میان کشورهای منطقه غرب آسیا، ایران و عربستان دو کشور مهم و تاثیرگذار در آن هستند و هرگونه تنشی در روابط می تواند بر کل منطقه تاثیرگذار باشد. اخیرا جنگ لفظی میان برخی از مقامات دو کشور افزایش یافته، جنگی که با بر روی کار آمدن سلطان جدید، حالت عیان تری گرفته و شاهزاده های سعودی برای لفاظی علیه ایران با یکدیگر مسابقه گذاشته اند. 

تاریخچه شکل گیری حکومت سعودی ها در عربستان به کمتر از یک قرن ختم می شود و از سال 1924 از نجد شروع به تصرف کل عربستان می کنند تا آنکه در سال 1932 بر کل شبه جزیره آل سعود توفق می یابد. یکی از عمده ترین خوش اقبالی حکومت نوپا، ورود شرکت های آمریکایی برای کشف نفت در این کشور بود که تقریبا همزمان با قدرت گیری سعودی ها بود. در سال 1938 اولین چاه نفت در دمام کشف شد. یکی از ریشه های اصلی روابط نزدیک آمریکا و عربستان به تاریخ نفتی این کشور باز می گردد که تا به امروز نیز ادامه داشته است. 

خاندان آل سعود با قدرت گیری و ثروت های کلان نفتی توانست به یک قدرت ثروتمند منطقه ای تبدیل شود. پیوند وهابیت با آل سعود به عنوان ایدئولوژی حکومت نوپا، ماجراجویی هایی را در همان ابتدا به همراه داشت و نوع نگاه جزم گرایانه و تفسیر حکومتی وهابیت، مشکلاتی را برای کشورهای همسایه با خود به دنبال داشت. از اوایل تشکیل حکومت آل سعود گاهى وهابی‌ ها به شهر و نواحى‏ مختلف عراق حمله مى‏ کردند بنابه نوشته مورخان حملات وهابی ها به‏ کربلا و نجف از سال‏1216، زمان حکومت عبدالعزیز آغاز شد و تابعد از سال 1225 دوران حکومت‏ سعود بن عبدالعزیز ادامه داشت و در طول مدت دوازده سال چندین بار کربلا و نجف و مناطق مرزى ‏عراق مورد تاخت و تاز وهابی ها قرار گرفت.

ابرهای تیره بر روابط ایران و عربستان 

روابط ایران و سعودی ها پیش از انقلاب از تلاطم خاصی برخوردار نبود و حتی ارتباطات دو پادشاهی به روابط دوستانه خانوادگی نیز گسترش یافته بود. این دو رژیم در طرح کلی آمریکا در زمان جنگ سرد دو ستون منطقه ای برای جلوگیری از نفوذ کمونیسم بودند. ولی با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، عربستان با احساس خطر از گسترش موج انقلابی گری اسلامی در منطقه، پس از مدتی از اتخاذ سیاست صبر و انتظار، تقابل با ایران را در پیش گرفت و با شروع جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان، یکی از اصلی ترین حامیان صدام حسین، سعودی ها بودند و بیش از 11 میلیارد دلار در اختیار وی قرار دادند. 

به طور کلی حکومت عربستان در طول دهه های متوالی شکل گیری اش نوعی محافظه کاری را پیشه کرده بود و در زمانیکه اختلافی با کشوری داشت، سعی بر آن بود تا به صورت غیرمستقیم منافع آن را هدف قرار دهد و از جنگ مستقیم با آن کشور اجتناب کند. حتی در زمان جنگ سرد و پدید آمدن ناصریسم و پان عربیسم، سعودی ها در رقابت های منطقه ای کشورهای عرب، همچون نیروهای پشت جبهه عمل می کردند و در خط مقدم هرگز حاضر نمی شدند. 

سیاست تقابل با جمهوری اسلامی هر چند از یکسو به انقلاب اسلامی و ترس از گسترش موج انقلاب مربوط می شد ولی از سوی دیگر، رقابت ها به رهبری جهان اسلام نیز مرتبط می شود. عربستان داعیه رهبری و الهام بخش جهان اسلام را دارد و در این راه سرمایه گذاری هنگفتی در کل جهان کرده است، بروز انقلاب اسلامی با آرمان های جهانی اش، یک چالش جدی برای سعودی ها بود که مشروعیت و مقبولیت آن را با سوالات جدی مواجه ساخت.

در طول نزدیک به 4 دهه اخیر، به غیر از دوره های زودگذری که تنها از تیرگی روابط دو کشور کاسته می شد، در بیشتر طول این دوران، سایه تقابل بر روابط حاکم بود و حوادث ناگواری نیز برای شهروندان ایرانی در عربستان رقم خورد. در سال 1367در مراسم برائت از مشرکین نیروهای سعودی بر روی زائرین که اکثریت ایرانی بودند، آتش گشودند و دهها تن را به خاک و خون کشیدند و در سال گذشته نیز، فاجعه منا، دو کشور را به صورت صریحتری در مقابل یکدیگر قرار داد.

شاه سلمان و وخامت روابط

با مرگ ملک عبدالعزیز و بر روی کار آمدن ملک سلمان، یک جهش دیگری در تیرگی روابط ایران و عربستان روی داد. عبدالعزیز هر چند در دشمنی و تقابل با ایران کم نمی گذاشت ولی وی با تجربه و تبحر عمل می کرد و سعی داشت از رویاروی مستقیم اجتناب کند. همان کاری که در طول دهه ها تقابل روی داده بود و در پشت اکثر رویدادهای تلخ علیه ایران یک پای عربستان در میان بود. بر این اساس سعودی ها با پشتیبانی از گروه های تروریستی در عراق و افغانستان و سپس سوریه، ایران را تحت فشار قرار دهند و حتی تمایل خود را از حمله آمریکا یا اسرائیل به ایران پنهان نمی کردند تا جاییکه بنابر اسناد افشا شده در سایت ویکی لیکس، ملک عبدالعزیز از آمریکا خواسته بود تا سر افعی یعنی ایران را قطع کند. 

سیاست پنهانی سعودی ها علیه منافع ایران در زمان ملک سلمان حالت آشکارتری به خود گرفت و دیگر از محافظه کاری سعودی ها در دشمنی خبری نبود. دومین ماه زمامداری سلمان با فرمان جنگ به یمن آغاز شد. اوایل سال 94، سعودی ها به بهانه حمایت از دولت منصور هادی، رئیس جمهور مستعفی یمن در مقابل جنبش حوثی ها، به این کشور هجوم بردند. می توان اذعان کرد در زمینه جنگ کلاسیک، این اولین جنگی بود که سعودی ها مستقیم وارد جنگ شدند و رهبری یک ائتلاف عربی را برعهده گرفتند. محافظه کاری سعودی ها سبب می شد تا آنها در جنگ های مختلف بسیار محدود شرکت کنند و تنها پشتیبانی مالی و نظامی را برعهده داشته باشند. این هجوم را شاید از آن جهت بتوان مهم دانست که خطرپذیری سعودی ها  تنها زمانی صورت می پذیرد که از ضعف طرف مقابل مطمئن باشند و همچون کشور یمن، توان مقابله تمام عیار را نداشته باشد. 

در این میان با شعله ور شدن جنگ در یمن، آتش تقابل عربستان با ایران نیز شعله ورتر شد و سوریه و عراق بیش از پیش به صحنه رقابت ها تبدیل شد. سعودی ها برای تضعیف ایران، سرمایه گذاری هنگفتی بر گروه های تروریستی انجام داده و علاوه بر گروه های تروریستی تکفیری، از گروه های تجزیه طلب و حتی منافقین نیز حمایت می کند. 

عربستان حوزه های نفوذ ایران در منطقه را نشانه گرفته و با صرف هزینه های مادی و نظامی فراون سعی دارد، با بالا بردن هزینه های ایران در منطقه، تهران را وادار به عقب نشینی کند. ریاض در چند سال اخیر اقدمات خصمانه خود را علیه ایران به شدت افزایش داده و از «سیاست تهاجمی عریان» علیه منافع ایران در منطقه استفاده می کند. 

عربستان با تمام توان و نیرو یک جنگ گسترده چند ضلعی را در برابر نفوذ ایران در منطقه شروع کرده و از هیچ اقدام غیرانسانی نیز ابایی ندارد. در حالیکه با توجه به اعتراف ولیعهد سابق عربستان سعودی، مقرن بن عبدالعزیز، عربستان سعودی به گروه‌های مسلح مخالف ایران مقادیر بسیاری سلاح داده و خاطرنشان کرده بود انتقال این محموله‌های سلاح طی 5 مرحله و به وسیله هواپیماهای C-130 صورت گرفته و ‌سلاح‌ها به فرودگاه دالبندین در منطقه بلوچستان پاکستان منتقل شده اند، تکمیل ضلع بعدی در کنار دامن زدن به منازعات مذهبی در بلوچستان این بار در کردستان عراق دنبال شد. منازعه قومی که می تواند علیه حکومت مرکزی ایران در مناطق کردنشین شعله ور شود. 

فعال کردن منازعات قومی و مذهبی در ایران با استفاده از نفوذ در مناطق نزدیک به مرزهای کشور و به کارگیری و تجهیز اشرار و جدایی طلبان، سیاستی است که سعودی ها در اطراف ایران دنبال می کنند. اقلیم کردستان عراق به شدت به دنبال استقلال از حکومت مرکزی عراق است و برای رسیدن به این هدف تمامی ابزارهای سیاسی، نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک خود را به کار گرفته است. سفر سال گذشته مسعود بارزانی به کشورهای حاشیه خلیج فارس و ملاقات دو ماه گذشته وی با سفیر عربستان در عراق، گویای برقراری روابطی است که دو طرف در آن مطامع غیر اصولی خود را دنبال می کنند. از این رو عربستان با سرمایه گذاری مقطعی در اقلیم کردستان چند هدف عمده را دنبال خواهد کرد و با تجهیز و کمک به گروه های معاند و مخالف تجزیه طلب ایران که به صورت پراکنده فعال هستند، این قدرت را خواهند داد تا اقدامات خود را متمرکز کنند و بر منازعات قومی دامن بزنند و طرح خود را برای سرعت بخشیدن به استقلال کردستان عراق و سپس تجزیه این کشور به سه منطقه نیز با فتنه انگیزی و ایجاد تفرقه در خاک خود عراق دنبال کنند.

گشودن جبهه های هزینه ساز برای ایران توسط عربستان به گونه ای دنبال می شود که اخیرا درگیری ها در مرزهای غربی ایران با گروه های تروریستی افزایش یافته و اطلاعات به دست آمده نشان می دهد در پشت تمامی این درگیری ها، پای عربستان سعودی نیز در میان است. محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت که چند صباحی است لباس رزم نیز بر تن کرده، در یک اظهار نظر در همایش استانی سپاه امام حسن مجتی (ع) استان البرز گفته بود: "سوریه و عراق استقلال دارند و ما به این دولت ها که از ما کمک خواسته اند کمک می کنیم. چون دولت های مشروع کمک خواسته اند. کنسولگری عربستان در شمال عراق به منظور مداخله در امور ایران و عراق به حزب کومله کمک می کند و تروریست به ایران، اعزام می کند که با هوشیاری نیروهای انقلاب، با شکست مواجه شده است. ما این اعتقادات را داریم و با عربستان که به این اصول متعهد نیست مشکل داریم. سعودی ها شرورترین حکومت روی زمین هستند و با جنون خود منطقه را به آشوب می کشند."

کاملا مشخص است که علاوه بر جنگ نیابتی در منطقه، جنگ لفظی نیز میان عربستان و ایران در جریان است. در یکسال اخیر سعودی ها علیه ایران شمشیر را از رو بسته اند و در بسیاری از اظهارنظرهای مقامات سعودی، کینه و دشمنی علیه ایران نهفته است. اما آیا تقابل منطقه ای میان دو کشور و درگیرهای لفظی به جنگ تمام عیار نظامی ختم خواهد شد؟

نگاهی به سیاست های جنگ طلبانه سعودی نشان می دهد این کشور هر چند در طول سال های اخیر به یکی از عمده ترین خریداران تسلیحات نظامی در جهان تبدیل شده، ولی هرگز با ایران وارد جنگ مستقیم نظامی نخواهد شد و به صورت عریان تری خصومت ها علیه کشور را به شکل های مختلف بالا خواهد برد. نا امن کردن ایران یکی از پروژه های اصلی سعودی هاست که با سرمایه گذاری بر گروه های تروریستی منطقه در جریان است و در حال حاضر وارد کردن گروه های تجزیه طلب و حتی منافقین پیگیری می شود. 

عربستان پس از چندین دهه تنها جنگی که مستقیم وارد آن شد، جنگ با یمن بود و آن هم در حالتی که این کشور درگیر جنگ داخلی و به شدت تضعیف شده بود. هر چند سعودی ها محافظه کاری در سیاست خارجی برای تقابل با ایران را کنار نهاده اند، ولی قدرت دفاعی و نظامی ایران و توان تاثیرگذاری و تهدید منافع دسته اول آل سعود در منطقه و در داخل خاک سعودی، توان هرگونه ریسک علیه ایران را برای تقابل مستقیم گرفته است.

می توان نزدیک شدن عربستان به رژیم صهیونیستی را برای منسجم کردن جبهه ضد ایرانی در منطقه ارزیابی کرد که سعودی ها برای هرچه بیشتر کردن توان مقابله با ایران در منطقه به صورت های مختلف به غیر از جنگ مستقیم، ارتباط مستقیم با اسرائیل را در دستور کار قرار داده اند. بنابراین در راهبرد عربستان علیه ایران، هزینه سازی و گشودن جبهه های جدید درگیری با منافع ایران مشاهده می  شود که افزایش تنش ها در منطقه و شعله ور کردن اختلافات در نزدیکی مرزهای ایران، به عقب نشینی و کاهش نفوذ ایران ختم شود. ولی این رفتارهای عربستان هزینه های بسیاری را نیز به این رژیم تحمیل کرده که تاکنون نیز ماحصل خاصی نیز برای آن به دنبال نداشته است. سابقه حمایت از گروه های ترویستی علیه ایران و حتی پشتیبانی از صدام حسین در زمان جنگ تحمیلی نشان می دهد، این سرمایه گذاری ها در نهایت علیه سعودی ها تغییر جهت داده و منافع بلند مدت این رژیم را با چالش روبه رو ساخته است. 

 


منبع : فرهنگ نیوز
دیدگاه شما در مورد : بگو مگو های عربستان و ایران به جنگ ختم می شود؟

بگو مگو های عربستان و ایران به جنگ ختم می شود؟