چهار شنبه 17 آذر 1395 12:16:10

 

 

   

 

   

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پیشنهاد سردبیر
چاپ

کد خبر : 38757

تاریخ انتشار : 02/02/1395 - 11:17

برآورد سفر اوباما به عربستان سعودی؛

تجدید بیعت در ریاض

برآورد می شود که رئیس جمهور آمریکا در خلال دیدارش از سعودی در راستای کاهش شکاف های مقطعی ایجاد شده در روابط ریاض-واشنگتن کوشا باشد. گروه بین الملل فرهنگ نیوز،

تجدید بیعت در ریاض

به گزارش سوادکوه آنلاین، از زمان پایه گذاری رژیم پادشاهی سعودی در سرزمین حجاز در سال 1932 توسط ملک عبدالعزیز تا به امروز، سیاست متمایل به غرب و به ویژه ایالات متحده آمریکا را می توان به عنوان یکی از بنیان های سیاست خارجی عربستان سعودی دانست. ائتلاف و نزدیکی مفرط ریاض با واشنگتن تا بدان حد است که در خلال دهه های پنجاه، شصت و هفتاد میلادی و در اوج تنش های عربی-اسرائیلی و رشد جریان های پان عربیسم، نیز این ائتلاف خدشه دار نشده و سعودی ها همواره جانب احتیاط را رعایت کرده تا آن جا که ضمن حمایت لفظی از فلسطینی ها و اعطای کمک های مالی بدان ها به مانند رژیم های پان عرب مصر، سوریه و لیبی از درگیری مستقیم با رژیم اسرائیل امتناع ورزیده است.

تداوم سیاست محافظه کاری مختص سعودی ها نبوده و دامنه آن سایر شیخ نشین های خلیج فارس را نیز در برگرفته است. فقدان مشروعیت داخلی و ضعف بنیه نظامی در کنار اهمیت این کشورهای به لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی و منابع انرژی شان بر استحکام روابط آنان با دول غربی افزوده است.

اتمام جنگ سرد در ابتدای دهه ی نود میلادی (عربستان سعودی در آن مقطع بزرگترین متحد غرب جهت مقابله با کمونیسم در منطقه محسوب می شد) و خودکفایی آمریکایی ها در حوزه ی نفت به گذر زمان از وابستگی و اهمیت عربستان سعودی نزد آمریکایی ها کاست. با این حال خدشه ی بالایی بر روابط فی مابین ایجاد نشد تا آن که باراک اوباما بر کرسی ریاست جمهوری آمریکا تکیه زده و توامان منطقه خاورمیانه شاهد رشد و تحولات ناشی از بیداری اسلامی شد، امری که خواه ناخواه بر روابط دو طرف پیامدهای منفی را بر جای گذارده است.

مرگ عبدالله بن عبدالعزیز پادشاه پیشین سعودی را می توان نقطه ی عطفی در روابط دو طرف قلمداد می نمایند. به باور ناظرین منطقه ای با وجود سردی روابط دو طرف در سال های اخیر، مشی محافظه کاری ملک عبدالله مانع از تیرگی روابط دو طرف شده بود. با روی کارآمدن ملک سلمان بن عبدالعزیز در عربستان سعودی و اختلاف های او با سیاست های اوباما، زمینه برای تشنج روابط فراهم آمده است. به باور رهبران جدید سعودی، اوباما به منافع و مواضع آن ها بی اعتنایی نموده، لذا نمی توان سیاست وابستگی مطلق به آمریکا را ادامه داد. عدم حمله ی نظامی آمریکا به سوریه (بر خلاف آن چه پیشتر اوباما وعده آن را داده بود)، خالی نمودن پشت متحدین عرب خود در مصر و تونس (رخدادی که بیم آن می رود در رابطه با سعودی نیز صورت پذیرد)، حمایت مقطعی واشنگتن از جریان اخوان المسلمین در منطقه، تلاش برای وضع توافق هسته ای با ایران (که به باور رهبران سعودی می تواند زمینه ترک خصومت ها را فراهم آورده و ناگزیر از میزان اهمیت نقش سعودی در منطقه بکاهد) و نهایتا انتقادهای گاه و بی گاه اوباما از رهبران عربی من جمله اظهارات پیشین وی مبنی بر آن که مشکل دول عربی، ایران نبوده بلکه آن را می توان در فقدان دموکراسی در این کشورها جستجو نمود، همگی دست به دست هم داده و موجب تیرگی روابط را فراهم آورده است.

برآورد تحولات منطقه نشان می دهد که با وجود افزایش خصومت های فی مابین، هم چنان ریاض و واشنگتن متحدینی مستحکم برای هم محسوب می شوند، امری که می توان آن را در نیاز مفرط طرفین جهت دستیابی به اهداف شان در منطقه و جامعه بین المللی دانست. رسانه های آمریکایی از سفر امروز باراک اوباما به سرزمین حجاز خبر داده اند. به گفته ی این رسانه ها باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، برای دیدار با پادشاه عربستان سعودی و نیز سران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به ریاض رفته‌است.بنابر گفته ی این رسانه ها، نبرد با داعش، بحران‌ها در سوریه و یمن یا تنش در روابط عربستان و ایران، از جمله مواردی هستند که پیش‌بینی می‌شود طرف‌ها در مورد آن گفت‌وگو کنند. به واقع هدف از سفر کنونی اوباما به منطقه را چگونه می توان برآورد نمود؟

الف)تاکید بر هم پیمانی دو طرفه: از منطقه پرآشوب خاورمیانه به عنوان بی ثبات ترین و در عین حال مهم ترین منطقه جهان نام برده می شود. همین امر کافیست که ایالات متحده آمریکا بسان قدرتمند ترین دولت جهانی توجه ویژه ای را نسبت به آن مبذول دارد. فقدان ثبات در عراق، مصر، سوریه، لبنان، افغانستان و... آمریکایی ها را نیازمند ساخته تا جهت حفظ منافع بنیادین خویش عملا زمینه ی روابط مستحکمی را با برخی کشورهای منطقه که ویژگی های منحصر بفردی (نظیر وسعت بالا و جمعیت زیاد) جهت تاثر گذاری در منطقه دارند را برقرار نماید. هم اکنون رژیم سعودی در کنار اسرائیل و ترکیه بزرگترین متحدین آمریکا در منطقه تلقی می شوند. عدم مقبولیت اسرائیل در میان ملل منطقه، در کنار کنکاش های گاه و بی گاه آمریکایی ها با ترکیه، تمامی توجه آنان را به سوی سعودی معطوف داشته است. نکته حائز اهمیت دیگر آن که رهبران سعودی توامان به دلیل عرب بودن شان از نفوذ بالایی در میان جوامع عربی شمال آفریقا و خاورمیانه برخوردارند.

با وجود گمانه زنی های برخی ناظرین منطقه ای مبنی بر ایجاد تغییراتی در روابط آتی تهران با واشنگتن (فارغ از میزان امکان پذیری یا عدم امکان پذیری این مقوله)، مادامی که در ائتلاف های منطقه ای و جهانی شکافی ایجاد نشود می توان اذعان نمود که پایه ها و هم پیمانی های پیشین هم چنان استوار مانده است. به باور کارشناسان منطقه سفر اخیر اوباما را می توان در راستای اطمینان بخشی واشنگتن به ریاض مبنی بر حمایت از سعودی ها در همه ی مواقع ارزیابی نمود. برآورد اظهارات اوباما و سایر رهبران کاخ سفید و کنگره نشان می دهد که با وجود طرح برخی انتقادات مقطعی از سعودی ها، هم چنان عربستان سعودی بزرگترین متحد آمریکا در منطقه جهت پیشبرد اهدافش محسوب می شود.

ب) ضرورت حفظ منافع اقتصادی و عدم بلوکه شدن اموال سعودی: لایحه ی مطرح شده در میان برخی سناتور آمریکایی جهت اخذ غرامت از دولت عربستان سعودی را می توان در صورت تحقق بزرگترین رخداد منفی میان طرفین در دهه های اخیر دانست. این لایحه که مورد حمایت هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات است، هنوز در صحن سنا مطرح نشده است. به موجب لایحه مذکور، دادگاه‌های آمریکا می‌توانند عربستان سعودی را به واسطه نقش احتمالی‌اش در واقعه یازده سپتامبر، پای میز محاکمه بکشانند. قاطبه هواپیماربان و تروریست های حاضر در آن اقدام تروریستی تابعیت سعودی داشته اند.

گذشته از این لایحه مسئله افشای یک سند محرمانه ۲۸ صفحه‌ای نیز مطرح است که به تفصیل به نقش احتمالی عربستان سعودی در حوادث مربوط به یازدهم سپتامبر پرداخته است. خانواده قربانیان یازدهم سپتامبر در معیت برخی از نمایندگان کنگره و سنا خواهان آن شده‌اند که این اسناد محرمانه افشا شود و در اختیار عموم قرار گیرد. در صورت پیگیری و تصویت لایحه فوق، تمامی اموال و دارایی های سعودی در آمریکا تا تحقق حکم صورت پذیرفته بلوکه خواهد شد.

روزنامه نیویورک تایمز در مقاله ای که اخیرا نوشته است، آورده که عربستان سعودی به دولت آمریکا گفته است در صورتی که کنگره این کشور لایحه ای را تصویب کند که براساس آن دولت عربستان در دادگاه های آمریکا به خاطر داشتن هر گونه نقشی در حملات یازده سپتامبر سال ۲۰۰۱ میلادی مسئول شناخته شود، این کشورصدها میلیارد دلار از دارایی های خود را در آمریکا خواهد فروخت. به گفته نیویورک تایمز عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان ماه گذشته در جریان دیدارش از آمریکا شخصا به این کشور هشدار داد.

براساس این گزارش عادل الجبیر به قانون گذاران آمریکایی گفته است که در صورت تصویب این لایحه عربستان مجبور خواهد شد تا ۷۵۰ میلیارد دلار از دارایی های خود را در آمریکا قبل از آن که دادگاه‌های این کشور به مسدود شدن این دارایی ها حکم بدهند، آنها را بفروشند.

هر چند برخی از کارشناسان اقتصادی با بدبینی این هشدار عربستان را ارزیابی کرده و گفته اند که در صورت عملی شدن آن، اقتصاد این کشور با عواقب ناخوشایندی روبرو خواهد شد، اما گفته شده که این تهدید عربستان نشانه دیگری از افزایش تنش ها در روابط بین دو کشور است.

برآورد می شود که اوباما در خلال این سفر به سعودی ها اطمینان خاطر خواهد داد مانع از اجرایی شدن این لایحه گردد. رئیس جمهوری آمریکا گفته است با لایحه فوق در کنگره مخالف است، چرا که می تواند ایالات متحده را در معرض تعقیب قانونی از سوی شهروندان دیگر کشورها قرار دهد. باراک اوباما همچنین روز دوشنبه در مصاحبه ای با شبکه خبری سی.بی.اس گفت، "اگر این امکان را فراهم کنیم که افراد در آمریکا بتوانند علیه دولت های دیگر شکایت و تعقیب قانونی ایجاد کنند، در عین حال فرصت شکایت از آمریکا توسط شهروندان دیگر کشورها را فراهم آورده ایم."

در همین رابطه، جاش ارنست سخنگوی کاخ سفید نیز عصر دوشنبه در نشست خبری روزانه خود گفت، باراک اوباما از این لایحه حمایت نکرده و آن را امضا نخواهد کرد.

اهمیت اقتصادی دیگر سفر فوق را می توان در تاکید آمریکایی ها بر تداوم فروش سلاح ها به سعودی ها جستجو نمود. عربستان سعودی در سال 2015 با پیشی گرفتن از روسیه به عنوان سومین قدرتی در جهان محسوب شده که بیشترین هزینه نظامی را خرج نموده است. مقامات آمریکایی با بهره گیری از تنش های مدعی شده در منطقه میان سعودی ها و ایران مدام به فروش سلاح به عربستان مبادرت ورزیده اند، امری که ده ها میلیارد دلار را از آن آمریکایی ها نموده است. میزان فروش تسلیحات آمریکا و کیفیت آنان به اندازه ای بالا بوده که حتی موجب نگرانی اسرائیل متحد اصلی آمریکا در سطح منطقه شده است. به باور صهیونیست ها این میزان سلاح ارسال شده به سعودی می تواند توازن نظامی در منطقه را بر هم زده و بر برتری کیفی سلاح های تحت اختیار تل آویو خدشه وارد نماید.

ج) مهار تروریسم خودساخته: با وجود اختلاف های آشکار شده میان طرفین، هم چنان سهم اشتراک نظرها در منطقه میان ریاض و واشنگتن از چنان سطح بالایی برخوردار است که بعید به نظر می آید بدون تحولی غیر منتظره، تغییر محسوسی در روابط طرفین ایجاد گردد.

نگرانی از قدرت یابی ایران در سطح منطقه، مقابله با حزب الله لبنان، مهار جنبش مردمی حماس و زوال حوثی ها در منطقه وجوه اشتراک دو طرف می باشد. اگرچه ممکن است که سیاست های طرفین از حیث تاکتیکی تفاوت های ظاهری نیز داشته باشد. چگونه آینده سوریه و مقابله با خطر داعش که می تواند منافع دو طرف دخیل را نیز در آینده به خطر اندازد و آغاز گفتگوهای اسرائیلی-فلسطینی می تواند دیگر مباحثی باشد که زمینه اشتیاق را جهت تثبیت روابط فراهم آورد. نفوذ سعودی در میان ملل عربی، دلارهای نفتی آنان و همچنین جایگاه خطیر آمریکا در سطح جامعه ی بین المللی می تواند موجب نزدیکی دو طرف جهت ترسیم آینده و دولت های نوین در منطقه و رفع خصومت های آنان را فراهم آورد.


منبع : فرهنگ نیوز
دیدگاه شما در مورد : تجدید بیعت در ریاض

تجدید بیعت در ریاض