یکشنبه 21 آذر 1395 11:31:54

 

 

 

 

   

 

   

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آخرین اخبار ایران و جهان
چاپ

کد خبر : 37176

تاریخ انتشار : 25/11/1394 - 08:32

سفیر ایران: ریاض تصمیم به قطع رابطه را از پیش گرفته بود

سفیر ایران در عربستان با تشریح هر آنچه به قطع رابطه تهران ـ ریاض منجر شد، گفت: عربستان سعودی تصمیم به قطع رابطه را از پیش اتخاذ کرده بود.

سفیر ایران: ریاض تصمیم به قطع رابطه را از پیش گرفته بود

به گزارش سوادکوه آنلاین، حسین صادقی سفیر ایران در ریاض که پس از قطع رابطه عربستان با ایران به تهران بازگشت در گفت‌وگویی به آنچه در این مدت گذشت، پرداخت.

مشروح این گفت‌وگو را در زیر می‌خوانید.

اگر اجازه دهید از روز حادثه برابر با ١٢ دی ماه و اعلام خبر اجرای حکم اعدام شیخ نمر آغاز کنیم. نخستین واکنش ایران به اجرای این حکم چه بود؟

صادقی: نمی‌دانم تا چه اندازه بازگشت به قصه شهید شیخ نمر در این شرایط ضرورت دارد اما بیان سه نکته را که کمتر در این مدت به آنها پرداخته شده ضروری می‌دانم:

١- اشتباه بزرگی که پادشاهی عربستان سعودی با اعدام شیخ نمر مرتکب شد. شیخ نمر یک فعال مدنی بود و دنبال مطالباتی بود که جامعه جهانی از آن استقبال می‌کند. مطالبه‌هایی مانند تحقق حقوق اقلیت‌ها شامل اقلیت‌های مذهبی یا قومی یا مطالبه‌هایی مانند برقراری عدالت میان تمام شهروندان. این نکته بر کسی پوشیده نیست که شهید شیخ نمر مطالبه‌های اجتماعی داشت و قرار دادن شهید شیخ نمر در کنار عده‌ای تروریست و اجرای حکم اعدام برای ایشان بزرگ‌ترین اشتباهی بود که پادشاهی آل‌سعود انجام داد.

٢- اشتباه دوم حرکت عجولانه‌ای بود که عربستان برای قطع مناسبات سیاسی و رابطه دیپلماتیک با ایران انجام داد. فکر می‌کنم با توجه به گفت‌وگوهایی که بنده شخصا پیش از این حادثه با مقام‌های سعودی داشتم و اطمینانی که به آنها داده بودم این قضیه را راحت‌تر می‌توانستیم کنترل کنیم.

منظور شما از اطمینان دادن به عربستان سعودی چیست؟ آیا بعد از اعدام شیخ نمر با وزارت امور خارجه عربستان صحبت کرده و به آنها اطمینانی در خصوص امنیت سفارتخانه‌ها داده بودید؟

صادقی: بله. پس از اعدام شیخ نمر، عربستانی‌ها من را خواسته و نگرانی خود مبنی بر تامین امنیت سفارتخانه و دیپلمات‌های خود در تهران و عربستان را به من منتقل کردند. من در این خصوص به آنها اطمینان داده بودم.

البته متاسفانه این اطمینان دادن با اقدام عملی در ایران همراه نشد و ما شاهد حمله به نمایندگی‌های عربستان بودیم.

بله، اشتباه سومی که به آن اشاره کردم همین تعرض به سفارت پادشاهی عربستان سعودی در تهران و سرکنسولگری آن در مشهد بود. تعرضی توسط افرادی که تمایل ندارم وارد جزییات آن شوم و البته امنیتی که تامین نشد. اما زمانی که به پیامدهای این حرکت نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که در چند عرصه ضربات بسیار مهلکی را به اعتبار سیاسی ایران، مردم، فرهنگ و تمدن ایرانی وارد کرد. در واقع این تعرض بهترین و بزرگ‌ترین خدمتی بود که می‌شد در این مقطع زمانی به عربستان سعودی کرد. نیروهایی که اقدام به این حرکت کردند در زمین عربستان سعودی بازی کردند.

سؤال: در حقیقت با این حرکت بازی برده به باخت بدل شد.

صادقی: بله. منظور من از خدمت به عربستان هم همین بود. اقدامی که عربستان سعودی با اعدام شیخ نمر انجام داد جامعه جهانی را به یک واکنش واداشته بود اما با حرکتی که در ایران انجام شد همه نگاه‌ها به سمت ما چرخید و ایران محکوم شد. علاوه بر این، آن اقدام هم به تمدن و فرهنگ ایرانی و هم به جمهوری اسلامی، آرمان‌ها و ارزش‌های انقلاب آسیب رساند. پیامدهای این اتفاق بسیار منفی بود و همان‌گونه که آن طرف یک اقدام اشتباه انجام داد، این طرف هم دلواپسان نتیجه بازی را به نفع عربستان تغییر دادند.

نکته دیگری که اشاره به آن حایز اهمیت است این است که در هر کشوری زمانی که مردم رای می‌دهند و دولتی را انتخاب می‌کنند عده‌ای مخالف هستند و این مخالفت را به اشکال متفاوت مانند نوشتن یا اعتراض کردن نشان می‌دهند. اما زمانی که عده‌ای قدرت اجرایی را هم در دست دارند و سیاست‌های دولت منتخب مردم را با این قدرت اجرایی تحت‌الشعاع قرار می‌دهند کار سخت می‌شود. به هر حال دولت یازدهم سیاست و مواضعی را اتخاذ کرده و مردم هم بر اساس گفت‌وگوها و وعده‌هایی که دولت تدبیر و امید داده بود به آقای روحانی رای داده‌اند. به صورت طبیعی عده‌ای هم مخالف هستند. این مخالفت و بیان آن هم ایرادی ندارد و حتی تجمع در مقابل یک سفارتخانه و اعتراض خود را به گوش نماینده کشور فوق رساندن هم ایرادی ندارد. اما اشکال زمانی آغاز می‌شود که کار این مخالفت به تعرض یا تحقیر یک کشور دیگر می‌رسد. این مسئله‌ای است که آسیب جدی به اعتبار یک کشور در سطح بین‌المللی می‌زند و آن هم ملت ایران که سابقه تمدن تاریخی هزاران ساله را در پرونده خود دارند. با این اقدام به چهره ایران خدشه وارد شد و باید گفت که آن دلواپسان معترض به سفارتخانه عربستان آگاهانه یا ناآگاهانه خدشه بسیار بزرگی را به مصالح و منافع ملی ایران در صحنه منطقه‌ای و بین‌المللی وارد کردند.

 در واقع می‌توانیم روی این نکته تاکید کنیم که عده‌ای برای آنکه آسیب‌هایی به سیاست‌های دولت تدبیر و امید برسانند اقدام‌هایی را برای تخریب چهره این دولت انجام می‌دهند. دولت یازدهم دولتی است که با تلاش خستگی‌ناپذیر وزیر امور خارجه، هدایت مقام معظم رهبری و تدبیر ریاست‌جمهوری برجام را به فرجام رسانده است و گام بعدی این است که ما بتوانیم مناسبات خود را با سایر کشورها به خصوص کشورهای همسایه و به ویژه عربستان سعودی وارد مرحله نوینی کنیم. با این تعرض آسیبی به این مرحله از مسوولیت‌های دولت رسید که جبران آن بسیار سخت است.

آیا در مدت زمان حضور شما در سفارتخانه ایران در عربستان، رایزنی خاص و ویژه‌ای برای ممانعت از اجرای حکم شیخ نمر صورت گرفته بود؟

صادقی: بله. حتی پیش از اینکه به عربستان سعودی بروم دولت قبلی و حتی آقای دکتر صالحی، وزیر امور خارجه وقت در همان مقطع گفت‌وگوهایی را با مرحوم سعود الفیصل وزیر امور خارجه وقت عربستان داشتند و در این خصوص هم رایزنی‌های بسیاری صورت گرفته بود. دستگیری شیخ نمر و صدور حکم ایشان هم به چند سال قبل بازمی‌گردد. در آن مقطع سعودی‌ها نکته‌هایی را مطرح می‌کردند که همواره در این سال‌ها بر آنها تاکید داشتند. نکته‌هایی مانند اینکه شیخ نمر اتهام‌هایی دارد و قوه قضاییه ما هم ارگان مستقلی است و در این خصوص این قوه باید تصمیم‌گیری کند.

آیا وعده‌ای از سوی ریاض برای عدم اجرای حکم به ایران داده شده بود؟

صادقی: خیر. هیچگاه قولی یا وعده‌ای به ما مبنی بر اینکه شیخ نمر اعدام نخواهد شد، داده نشد. سعودی‌ها بیشتر بر این نکته‌ها تاکید داشتند که شیخ نمر، فردی سعودی است و اتهام‌هایی بر وی وارد است که ایشان به یک‌سری از اتهام‌های وارده اعتراف کرده‌اند و سرانجام هم اینکه قوه قضاییه ما مستقل است و روندی باید طی شود. نکته آخر هم این بود که همواره به ما گفته می‌شد که بنای آل‌سعود انجام اقدامی عادلانه در قبال شیخ نمر است. شاید اینکه اعدام شیخ نمر در این مقطع زمانی انجام شود دور از ذهن و انتظار بود. اتهام‌هایی که به شیخ نمر وارد شده بود هیچ کدام صحت نداشت. ایشان نه اقدام مسلحانه علیه آل‌سعود انجام داده بودند و نه دنبال براندازی نظام بودند بلکه یک منتقد و فعال مدنی بودند.

وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که ٢٤ ساعت قبل از اعدام شیخ نمر، آل‌سعود به آنها در این خصوص اطلاع داده بودند. آیا به ایران هم اطلاعی داده شده بود؟

 صادقی: خیر. ما پس از اجرای حکم متوجه شدیم. قبل از آن اصلا مطلع نبودیم.

 شما اشاره کردید که پس از اگاهی از اعدام شیخ نمر در پاسخ به ابراز نگرانی عربستان در خصوص امنیت سفارتخانه‌ها، تعهدی به ریاض داده بودید. آیا آن تعهد خودتان به عنوان سفیر ایران در عربستان را به اطلاع وزارت امور خارجه و نهادهای مسوول رسانده بودید؟

 صادقی: بله. ما زمانی که حادثه جده (تعرض به دو نوجوان ایرانی) صورت گرفت شاهد تجمع عده‌ای در مقابل سفارتخانه عربستان در تهران و سرکنسولی آنها در مشهد بودیم و حتی در آن مقطع، معترضان آسیب‌هایی را هم به محوطه بیرونی نمایندگی‌های عربستان رسانده بودند. بنابراین این موضوع مسبوق به سابقه بود و از همان زمان این هشدار و توجه را به وزارت امور خارجه داده بودیم. وزارت امور خارجه هم این هشدار را به نهادهای امنیتی مسوول منعکس کرده بود. به هر حال این اتفاق افتاد و اکنون دستگاه‌های امنیتی مربوطه باید چند و چون آن را بررسی کنند. البته عده‌ای در این خصوص بازداشت شده‌اند. من این اقدام را از یک بعد به فال نیک می‌گیرم.

 کدام اقدام را به فال نیک می‌گیرید؟

صادقی: ماجرای تعرض به سفارتخانه عربستان در ایران را.

 چرا ؟

صادقی: به این دلیل که همه مقام‌های عالیرتبه کشور از مقام معظم رهبری تا سایرین این اقدام را محکوم کردند. در همان لحظات اولیه هم شخص رئیس‌جمهور موضع بسیار خوب و قابل تقدیری اتخاذ و این حرکت را محکوم کردند. این مسائل و این موضع‌گیری‌ها می‌تواند کشور را به سمتی ببرد که به این قبیل حرکت‌ها خاتمه داده شود. ما در آینده به هیچ عنوان شاهد ماجرای تعرض به سفارتخانه یک کشور در ایران نخواهیم بود.

آیا هزینه سنگینی برای پایان دادن به روند حمله به سفارتخانه‌ها در ایران ندادیم؟

صادقی: بله. هزینه سنگینی پرداخت کردیم. کما اینکه ما در مسائل دیگر داخلی هم گاه هزینه‌های سنگینی پرداخت کرده‌ایم. امیدوارم که با پرداخت این هزینه‌های سنگین بتوانیم درس مهمی بگیریم و این حرکت‌ها دیگر تکرار نشود. پرداخت این هزینه‌ها این دستاورد را دارد که این قبیل حرکت‌ها خاتمه پیدا کند. امیدواریم که با برخوردی که با متخلفان در این حادثه انجام می‌گیرد دنیا و جامعه جهانی به این سمت برود که احساس امنیت خاطری در خصوص سفارتخانه‌های خود در ایران داشته باشد.

 قریب به ١٥ تا ٢٠ ساعت از زمان حمله به سفارتخانه تا اعلام قطع رابطه دیپلماتیک فاصله زمانی بود. تصور اولیه با توجه به این فاصله زمانی این بود که شاید عربستان دست به تصمیم‌گیری منطقی‌تری زده و قطع رابطه دیپلماتیک صورت نگیرد. در این بازه زمانی چه اتفاقی رخ داد؟ آیا از سوی شما تلاشی برای تلطیف فضا صورت گرفت یا فضا به گونه‌ای بود که به این نتیجه رسیدید عربستان از قبل تصمیم به قطع رابطه گرفته است؟  

صادقی: تلقی من این است که عربستان سعودی تصمیم به قطع رابطه را از پیش اتخاذ کرده بود. دلایل بسیاری برای اتخاذ چنین تصمیمی از سوی ریاض وجود دارد. تلاش‌های بسیاری از جانب ما برای ممانعت از بروز این مشکل‌ها در رابطه دوجانبه صورت گرفت. روز شنبه از ساعت ١٠ شب به بعد، من با مقام‌های سعودی و البته با تهران در ارتباط تنگاتنگ بودم و این ارتباط‌ها تا بامداد یکشنبه هم طول کشید. در این فاصله زمانی گزارش‌های ضد و نقیضی به دست من می‌رسید. طبیعی بود که من هم بر اساس گزارش‌های دریافتی، آنها را جمع‌بندی کرده و به دولت عربستان منتقل کنم. در همان ساعت‌های اولیه زمانی که تعرض‌های نسبی و محدودی به سفارتخانه عربستان شد یعنی حدود ساعت یک بامداد روز یکشنبه بود که مسئولان سعودی اعلام کردند «اگر شما نمی‌توانید امنیت سفارتخانه ما را تامین کنید به ما اطلاع دهید که دیپلمات‌ها و نیروهای خود را بازگردانده یا برای قطع رابطه اقدام کنیم.»

 این هشدار سعودی‌ها پس از تعرض به نمایندگی‌های‌شان بود؟

صادقی: بله. پس از تعرض بود اما تا آن لحظه شاید هنوز افراد وارد سفارت نشده بودند. ساعت ١١ و نیم شب یکشنبه بود که وزارت امور خارجه عربستان من را خواست و اعلام قطع رابطه کرد.

 آیا در آن بازه زمانی عربستان شرطی مانند عذرخواهی رسمی ایران از ریاض را مطرح کرد تا با تحقق آن از قطع رابطه صرفنظر کند؟

صادقی: خیر، اصلا.  

دستوری که شما از وزارت امور خارجه ایران برای مواجهه با تصمیم عربستان مبنی بر قطع رابطه گرفتید چه بود؟ آیا دستور داشتید که تلاشی برای تلطیف فضا انجام دهید؟

صادقی: بله. در همان روز یکشنبه پس از آنکه متوجه جزییات ماجرا شدیم و وزارت خارجه هم تصویر شفاف و روشنی از وضعیت سفارت عربستان در تهران گرفت، قرار شد ما به سعودی‌ها اعلام کنیم که آنها می‌توانند کارمندان خود را برای تحویل گرفتن سفارت به محل سفارتخانه بفرستند و اگر خسارتی وارد شده ایران آماده پرداخت این خسارت است. البته شاید این مساله مقداری دیرهنگام بود. دیرهنگام از این بابت که عربستان سعودی تصمیم خود برای قطع رابطه را گرفته بود.  

یعنی طرح این پیشنهاد یا هرگونه تلاشی برای تلطیف فضا از سوی ایران بی‌فایده هم بوده است.

صادقی: شاید نتوانیم بگوییم بی‌فایده بوده است. ما با این پیشنهاد جدیت دولت ایران در مخالفت با حرکت صورت گرفته علیه سفارتخانه‌های این کشور در ایران را نشان دادیم. ما نشان دادیم که دولت ایران به دنبال مجازات افراد خاطی در این پرونده است.  

 در فاصله چند ساعته از تعرض به سفارتخانه‌ها در واپسین ساعات روز شنبه تا ساعت ٢٣:٣٠ یکشنبه که قطع رابطه به شما اعلام شد آیا کشور سومی تلاش کرد مانع از این تصمیم‌گیری محتمل عربستان شود؟

صادقی: خیر. در آن مقطع هیچ گونه اقدامی از سوی هیچ کشوری صورت نگرفت و البته فرصتی هم برای پیشنهاد میانجیگری نبود. از بعد از اعلام قطع رابطه دیگر فرصتی برای آنکه کشوری اقدام خاصی انجام بدهد نبود.

اعدام شیخ نمر تا چه اندازه «صرفا و صرفا» برای تحریک ایران بود؟

صادقی: نظر شخصی من این است که شاید یکی از اهداف سعودی این بود که با این کار افکار عمومی در ایران را تحت تاثیر قرار داده و تحریک کند تا به اهداف خاص پیش‌بینی شده خود برسد. البته عربستان در رسیدن به اهداف مد نظر خود ناکام ماند.  

چقدر این اقدام عربستان سعودی را حرکتی عصبی برای جبران شکست‌های منطقه‌ای در مواجهه با ایران می‌دانید؟

صادقی: شاید اشاره به این نکته بد نباشد که رییس دولت تدبیر و امید، پیش از انتقال قدرت از دولت دهم به یازدهم، در نخستین مصاحبه مطبوعاتی خود از تعامل با همه کشورها به ویژه همسایگان و به خصوص عربستان سخن گفت. چرا ایشان بر بهبود مناسبات و عادی‌سازی رابطه با عربستان تاکید داشتند؟ به این دلیل که زحمات بسیاری در نهایی کردن موافقتنامه امنیتی میان ایران و عربستان کشیده بودند. نهایی شدن این موافقتنامه وقت زیادی از آقای روحانی گرفته بود و ایشان به خوبی متوجه اهمیت آن بودند. آقای روحانی می‌دانستند که اگر اعتماد متقابلی میان دو کشور بزرگ و دو بازیگر اصلی در منطقه شکل بگیرد تحولات بسیار مثبتی را به همراه خواهد داشت. در صورت تحقق این مساله ابتدا دو ملت ایران و عربستان از بهبود رابطه منتفع خواهند شد و در مرحله دوم هم کشورهای منطقه از این حسن رابطه سود خواهند برد. از سوی دیگر مقابله با افراط‌گرایی و تروریسم هم آسان‌تر خواهد شد. اما متاسفانه گام‌های بلند و مثبتی که از سوی ایشان برداشته شد با پاسخ درخوری از سوی عربستان روبه‌رو نشد.  

 شما به برداشته شدن گام‌های بلند از سوی ایران اشاره می‌کنید. به جز سخنان شفاهی مقام‌های ایران دقیقا در این یک سال و چند ماه که شما سفیر ایران در عربستان بودید دولت تدبیر و امید چه گام‌های بلندی برداشت؟ در این مدت ما شاهد سفر دوجانبه آقای ظریف به عربستان نبودیم و جنجال‌های بسیار رسانه‌ای در خصوص چرایی عدم سفر وزیر امور خارجه کشورمان به عربستان به راه افتاده بود.

صادقی: این سوال بسیار خوبی است. آقای دکتر ظریف تمایل به انجام این سفر و ریاست‌جمهوری هم تاکید بر آن داشتند اما عربستان سعودی بستر لازم برای انجام این سفر را فراهم نمی‌کرد.

 چه بستری؟

صادقی: من در ملاقات‌هایی که به ویژه با مرحوم سعود الفیصل داشتم این نکته را مورد تاکید قرار می‌دادم که به محض آنکه آقای ظریف تصمیم به سفر به عربستان می‌گیرد یا این سفر را در برنامه کاری خود قرار می‌دهد، شخص آقای سعودالفیصل با یک مصاحبه یا فرد دیگری با موضع‌گیری‌های نادرست، شرایط بسیار منفی‌ای را به وجود می‌آورند که افکار عمومی این سفر را زیر سوال می‌برد. من به مقام‌های عربستانی همواره گوشزد می‌کردم که شما باید اقدامی را انجام دهید که بحث سفر آقای ظریف به عربستان مورد پذیرش افکار عمومی در داخل ایران قرار بگیرد و همواره بر تفاوت جامعه ایران با سایر جوامع به خصوص کشورهای دیگر منطقه تاکید می‌کردم. این افکار در ایران نقش جدی را بازی می‌کنند، مردمسالاری دینی برقرار است و دولت هم به افکار عمومی احترام می‌گذارد و نمی‌تواند تصمیمی بگیرد که مخالفت افکار عمومی باشد.

در مقاطعی گفته می‌شد که عربستان پروتکل‌های دیپلماتیک برای پذیرایی از وزیر امور خارجه ایران را رعایت نمی‌کند. آیا چنین مساله‌ای صحت داشت؟

صادقی: بله. یکی از علت‌های انجام نشدن سفر وزیر امور خارجه ایران به عربستان همین مساله بود. مقام‌های عربستانی حتی قول رعایت پروتکل دیپلماتیک را هم به ما نمی‌دادند.

شما به سخنان بی‌پرده خود با مرحوم سعودالفیصل برای فراهم شدن بستر سفر وزیر امور خارجه ایران به عربستان اشاره کردید. چرا این مقاومت یا حتی کارشکنی در انجام این سفر از سوی سعودی‌ها انجام می‌شد؟

صادقی: تصور من این است که عربستان سعودی - با توجه به مسائل عدیده‌ای که شاید در این مقطع زمانی بررسی آنها صلاح نباشد - تمایلی به تغییر وضعیت مناسبات خود با ایران نداشت. به زبان دیگر سعودی‌ها تمایلی نداشتند وضعیت رابطه با ایران را تغییر دهند. واقعیت این است که خط مشی‌ای که آقای روحانی حتی پیش از انتخابات اتخاذ کردند و پس از انتخابات هم به صورت عملی وارد میدان برای بهبود رابطه شدند، مورد پسند برخی کشورهای منطقه نبود و نیست. برخی کشورهای منطقه نمی‌خواهند در همسایگی خود کشوری داشته باشند که مردم‌سالاری دینی در آن حاکم باشد. کشوری که مردم در آن حق تعیین سرنوشت خود را داشته باشند و اقلیت‌ها به حقوق خود برسند. به همین دلیل شاید عربستانی‌ها هم چندان مایل نبودند که دولت تدبیر و امید بتواند شعارهای داخلی خود را محقق کند و همزمان به شعارهای خارجی خود جامه عمل بپوشاند.

دولت یازدهم با دو گروه روبه‌رو است. یکی دلواپسان داخلی و دیگری خارجی. شاید آنچه دلواپس‌های داخلی مطرح می‌کنند این است که می‌گویند نگران انقلاب و اسلام هستیم و بر این اساس اقدام‌هایی انجام می‌دهند. به طور مشخص دو منطقه هم در راس خارجی هستند. یکی رژیم صهیونیستی اسراییل و یکی، متاسفانه عربستان سعودی. اما چرا متاسفانه به این دلیل که به هر حال عربستان کشور همسایه ما است و ایران و عربستان مشترکات بسیار زیادی دارند. دو کشور منافع مشترک بسیاری دارند و می‌توانند با تکیه بر این نقاط مشترک حرکاتی برای تامین منافع دو طرف انجام دهند. تمامیت‌خواهی را باید کنار بگذاریم. هیچ کشوری نمی‌تواند تمامیت خواه باشد. نه ایران باید چنین تمامیت‌خواهی‌ای از خود نشان بدهد و نه عربستان سعودی. باید دیده‌انگارانه برخورد بکنیم و طرف مقابل را هم در نظر بگیریم. این به آن معنا است که ایران باید عربستان را ببیند و به منافع آن توجه کند و همزمان عربستان هم باید ایران و منافع آن را در نظر بگیرد. تا زمانی که این تمامیت‌خواهی وجود داشته باشد شاید این توقع و انتظار که اختلاف‌ها به راحتی حل شود دور از ذهن است. اما اگر این تفکر و رویکرد در عربستانی‌ها تغییر کند می‌توان امیدوار به ورود به مرحله نوین در رابطه دوجانبه بود.  

شما اشاره کردید که هر بار برنامه‌ریزی برای سفر به عربستان انجام می‌گرفت یک موضع‌گیری تند و تیز از سوی سعودی‌ها بازی را به عقب بازمی‌گرداند. اجازه بدهید کمی شفاف‌تر در خصوص اهمیت رابطه ایران و عربستان برای جهان اسلام و منطقه صحبت کنیم. حسن رابطه ایران با عربستان در بعد منطقه‌ای و اهمیت آن کم از اهمیت برجام و دستاوردهای آن در بعد بین‌المللی نداشت. به این معنا که اگر برجام برای بهبود رابطه ایران با جامعه جهانی ضرورت بود، بهبود رابطه ایران و عربستان هم برای تامین منافع جهان اسلام در درجه اول و تامین امنیت و ثبات منطقه‌ای در درجه دوم بسیار ضروری بود. در جریان مذاکرات شاهد بودیم که وزرای امور خارجه ١+٥ به فراخور مسائل داخلی خود موضع‌گیری‌های تند و تیزی علیه ایران داشتند اما باز ما میز مذاکره را ترک نکردیم و تا احیای حقوق خود دست از گفت‌وگو برنداشتیم. چرا در خصوص عربستان البته پیش از حادثه تلخ منا، هر موضع‌گیری ما را از مذاکره و گفت‌وگو دورتر کرد؟

 صادقی: این نکته شما کاملا درست است و پرسش بسیار بسیار قابل توجهی است. از همان ابتدا اولویت‌بندی در سیاست‌های دولت تدبیر و امید صورت گرفته بود. قبل از پیروزی آقای روحانی هم در مناظره‌های ایشان شنیده می‌شد که حل مساله هسته‌ای در اولویت دولت یازدهم خواهد بود. ایشان بارها و بارها هم تاکید کرده و می‌کنند که همان‌گونه که چرخه سوخت باید بچرخد چرخ زندگی مردم هم باید بچرخد. اولویت نخست ایشان این بود که مردم ایران از این وضعیت خارج شده و بلاتکلیفی آنها پایان پیدا کند. به صورت طبیعی این مساله باید در اولویت قرار می‌گرفت و تمام دستگاه‌ها هم بر روی این موضوع متمرکز بودند. اولویت دوم هم رابطه با همسایگان به ویژه رابطه با عربستان سعودی بود. اما دلواپسانی که به آن اشاره کردم در هر دو بعد حرکت کرده و فضا را مخدوش می‌کردند. شاید در آن مقطع عقلانی هم بود که ما اولویت نخست خود را اجرایی کرده و به فرجام برسانیم و سپس وارد مرحله دوم شویم. در داخل هم عده‌ای بودند که شدیدا مخالف گسترش رابطه با عربستان سعودی بودند. شاید در گام‌های بعدی بهبود‌سازی رابطه با عربستان در دستور کار بود که با توجه به مجموعه اتفاق‌های ناخوشایند رخ داده به این مقطع و قطع رابطه عربستان با ایران رسیده‌ایم.

 شما یک بار در مصاحبه‌ای گفته بودید که دولت سازندگی جسارت گام برداشتن در مسیر بهبود رابطه با عربستان را داشت. آیا دولت یازدهم این شهامت را تا پیش از ماجرای منا از خود نشان داد؟

صادقی: بله. باید بگویم که آقای روحانی در آن مقطع نقش بسیار مهمی را برای فراهم کردن بستر گسترش رابطه با عربستان ایفا کرد که البته عده‌ای هم مخالف این سیاست بودند. رییس دولت یازدهم از شهامت و جسارتی مبتنی بر عقلانیت، آگاهی، درک واقعیت‌های داخلی و محیط پیرامون و مسائل بین‌المللی برخوردار است و این واقعیتی انکارناپذیر است. با توجه به اینکه ما با عربستان در عرصه‌های بسیاری اختلاف نظر داریم و حتی رودرروی هم هستیم اما با وجود این می‌توانستیم کار را در صورت تمایل طرف مقابل به گفت‌وگو و پرهیز از تنش پیش ببریم.

شما گفتید که گام‌های بلند ایران با پاسخ درخوری از جانب عربستان روبه‌رو نشد. آیا پیش از حادثه منا، ایران از عربستان برای حضور وزیر امور خارجه یا مقام عالیرتبه دیگری از این کشور دعوت کرده بود؟ پاسخ آل‌سعود به این دعوت چه بود؟  

صادقی: متاسفانه بخشی از افکار عمومی جامعه ایران متاثر از اقدام‌هایی است که در دولت‌های نهم و دهم صورت گرفت. زیر پا نهادن یک سری مبانی و عرف دیپلماتیک در آن سال‌ها صورت گرفت. رییس محترم جمهور دولت نهم و دهم که دولت عدالت گستر مهرورز بود پنج بار به عربستان سعودی سفر کرد. رفته‌رفته این ذهنیت در مردم به وجود آمد که چرا رییس‌جمهور کشوری مانند ایران با جایگاه، وزن و اعتبار مشخص در سطح منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، باید پنج بار به عربستان سعودی برود؟ این حرکت‌ها بر افکار عمومی تاثیر داشت و چرایی این حرکت همواره مورد سوال افکار عمومی بوده است.

پنج بار دید، آیا با بازدیدی از سوی عربستانی‌ها پاسخ داده شد؟

صادقی: خیر. دقیقا سوال افکار عمومی هم این بود که چرا این رفت و آمدها از سوی ایران انجام می‌گیرد اما از طرف سعودی با پاسخی مواجه نمی‌شود. در طی دوره گذشته یک بار سعود الفیصل، وزیر امور خارجه وقت عربستان به ایران آمد و آن هم زمانی بود که من هنوز در عربستان بودم. من در ابتدای دولت نهم دوره کوتاهی سفیر ایران در عربستان بودم و پس از مدت زمان کوتاهی به دستور آقای احمدی‌نژاد، بازگردانده شدم. پس از آن مقطع دیگر مقام‌های سعودی در سطح قابل توجهی به ایران نیامدند. من در دیدارها با مقام‌های عربستان سعودی هم این مساله را مرتب تکرار می‌کردم که شما باید به ایران سفر کنید.

 از منظر عرف دیپلماتیک هم نوبت عربستان سعودی بود که مقامی از این کشور به تهران سفر کند؟

صادقی: بله، همان طور که اشاره کردم دیدارها یک‌طرفه بود و ما هیچ پاسخی از س


منبع : اعتماد
دیدگاه شما در مورد : سفیر ایران: ریاض تصمیم به قطع رابطه را از پیش گرفته بود

سفیر ایران: ریاض تصمیم به قطع رابطه را از پیش گرفته بود