شنبه 13 آذر 1395 05:58:19

 

 

   

 

   

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تاريخ و فرهنگ سوادكوه
چاپ

کد خبر : 23175

تاریخ انتشار : 29/01/1394 - 08:31

سازی که این روزها حزن‌آلود شده

للـه‌وا؛ ساز چهل‎مقام موسیقی

للـه‌وا، تنها ساز اصیل و بومی مازندران است که ۴۰ مقام دارد و نوایش در روزهایی که مردمان این دیار با سیل دست و پنجه نرم می کنند، حزن آلود شده است و برای سیل‌زدگان می نوازد.

للـه‌وا؛ ساز چهل‎مقام موسیقی

سوادکوه- نوای للـه‌وا همپای بهار در کوهستان های مازندارن به گوش می رسد، اما این بار نغمه اش سوزناک و دردآلود است و للـه نواز کوه نشین مازندران، یارای دمیدن در سازش را ندارد، چرا که سیل، امان او و هم محلی هایش را بریده است.

بزن للـه، ای پیر نوازنده که نوای سازت، این روزها مرهمی است بر رنج روستانشینان گرفتار در سیلاب تا شاید دمی از رنجشان کاسته شود و و جان و دلشان با نوای ساز، روحی تازه گیرد.

للـه همواره در باور و فرهنگ مازندرانی ها نقش پررنگی داشته ها و یادآور، غمها و شادی های مردمان این دیار است و در این روزهایی که مردمان نواحی غربی مازندران با سیل هم‌خانه شده اند، تنها نوای للـه می تواند بهترین ساز برای بازگوکردن آلام شان باشد.

«های برو های نشو بهار بیمو، بهار با وارش و سیل بیمو»، «بیا و ببین که بهار آمد، بهار با باران و سیلش آمد» نوای سوزناک للـه نوازان و چوپانان مازندرانی شده است که در للـه دمیده می شود تا مرهمی بر زخم های آسیب دیدگان سیل باشد.

للـه‎وا همواره در فرهنگ عامه مردم مازندران نقشی پررنگ داشته است، گاه، همدم چوپانی عاشق بود که از فراغ یار بر آن می دمید و برای گله اش از عشق یار می نواخت و گاه، قصه مرگ دختری را می سرود که بیگاه کشته شده است و در این روزهای سیلابی و پربارش بهاری، همنوای روستاییان چشم براه نیروهای امدادی شده تا آنان را از حصار روستا خارج کنند.

محبوبه نامور کارشناس فرهنگ عامه به نقش للـه‌وا در باورهای مردم اشاره کرد و گفت: للـه وا با زندگی و باورهای عامه مردم استان گره خورده است و از للـه استفاده زیادی می شود.

وی افزود: از للـه گاه برای حصیربافی، کشاورزی و دامداری استفاده می کنند و للـه‌وا مقام‌های موسیقیایی مانند طالبا، امیری، گله را بردند، همه را بردند، دارد و این نواها با روح و جان مردم استان گره خورده است.

به گفته این کارشناس، للـه وا با روح و جان مردم استان آمیخته شده است و روایتگر درد و رنج، باورها و فرهنگ مردم استان است و در افسانه‌های بومی استان نقش پررنگی دارد.

وی بیان کرد: للـه در باورها و فرهنگ مردم استان حضور دارد و بازتاب خیره کننده ای در فرهنگ عامه استان دارد و دارای ویژگی های اصلی است.

نامور، خاطرنشان کرد: زمانی للـه وا بازگوکننده قصه دختری معصوم و بیگناه است که کشته شده است و این افسانه را بازو می کند و زمانی ساز چوپانان است که بر گله می نوازد.

این کارشناس فرهنگ عامه ادامه داد: للـه‌وا همواره توجه دیگران را بخود جلب می کند و همدم تنهایی های چوپانان است.

وی با بیان اینکه للـه‌وا در افسانه های مازندران جایگاه ویژه ای دارد، گفت: انسان ها و حیوانات به آوای للـه‌وا علاقه دارند و با آن ارتباط برقرار می کنند.

نامور ویژگی دیگر للـه‌وا را پیام رسانی برشمرد و گفت: للـه‌وا پیام عشق و غم را می‌دهد و به‌عنوان نمونه خبر مرگ برادر را می توان با سوز للـه‌وا منتقل کرد.

جهانگیر ترک از للـه‌نوازان قدیمی غرب مازندران که از ۱۵ سالگی تاکنون که حدود ۸۰ سال دارد به نواختن للـه‎وا می پردازد، می گوید: این ساز، ساز قدیمی و همدم چوپانان و دامداران منطقه است که درد و دل‌های‌شان را با آن می نوازند.

وی افزود: للـه‌وا سازی است که بیانگر غم ها و شادی های مردمان کوهستان هاست که در ایام شادی و غم نواخته می شود و مقام های مختلفی دارد.

این پیر للـه‌نواز با بیان عنوان اینکه، کشتی مقوم، بورسری، کمرسری، کل حال، نقره سری، سلک حال، چراغ حال، مش حال، تریکه سری، جلویی (جلودری)، سما حال (رقص مقوم)، ولگه سری، غریبی، همه رهبردن، یاغی بورده، کرده حال (چپون حال)، امیری، کتولی از مقام های للـه‌واست افزود: این روزها نوای للـه‎وا بیشتر سوزناک و غمگین است چرا که بسیاری از هم محلی های ما بر اثر سیل حال و روز خوبی ندارند.

استاد حسین طیبی پیشکسوت للـه‌وا است که در سال ۱۳۱۷ در دودانگه به دنیا آمد و تاریخ موسیقی مازندران وی را به خوبی می شناسد و در خاطراتش می گوید: للـه‌وا را از دوران کودکی یاد گرفتم و در ابتدا در لوله پلیکا می نواختم.

وی می گوید: للـه‌وا باید در چوب نواخته شود تا صدای موسیقی مازندران را طنین انداز کند و کتولی امیری، طالبا، چاربیداری، عباس خوانی، از جمله مقام‌های للـه‎وا است.

کمرسری، میش حال، بورسرسری، تریکه سری، نقره سری، کردحال، چپون حال، بازی حال، کشتی مقوم و ده ها نغمه و قطعه دیگر نشان دهنده جنبه های مختلف معیشتی، اندیشه ای و احساسی چوپانان و گالش ها است. 

جنس للـه‌وا از ساقه های گیاه نی و دارای هفت بند و شش گره است که پنج سوراخ آن در جلو و یکی در پشت آن قرار دارد و حسین طیبی، ابولحسن خوشرو، نورالله علیزاده و ارسلان طیبی به عنوان معروف ترین و فعال ترین نوازندگان للـه‌وا در حال حاضر نام برد.

نویسنده : علیرضا نوری کجوریان
منبع : مهر
دیدگاه شما در مورد : للـه‌وا؛ ساز چهل‎مقام موسیقی

للـه‌وا؛ ساز چهل‎مقام موسیقی